اصالتِ وجود، جمهوریِ اسلامی و جنگِ رمضان

کمتر کسی می‌توان یافت که اندک دانشِ فلسفی یا کلامی داشته باشد، امّا، نام "اصالت وجود" را نشنیده باشد.تمایز وجود و ماهیت که میراثِ گرانبهای شیخ الرییس ابن سینا _ دانای ما ایرانیان _ است در قلمروهای مختلف نظری و عملی نتیجه بخش است. ملاصدرا دیگر فیلسوف بزرگ ما ایرانیان در بابِ تمایزِ وجود و ماهیت و میوه‌های شیرینِ آن وقتی به تفکر و تامل نشست _ به تعبیرِ کانت فیلسوف آلمانی _ انقلابی کپرنیکی در سپهر فلسفه پدید آورد. ملاصدرا اصالت را از آنِ وجود دانست و ماهیت _ به معنای مایقال فی جواب ماهو _ را حدِّ عدمیِ وجود تلقی کرد. پس از ملاصدرا دیگر هرگز طالعِ اصالت ماهیت در آسمانِ فلسفه باز نشد. دلالت‌های الهیاتی، هستی شناختی، معرفت شناختی و ارزش شناختی این بحث بماند برای درس و بحث‌های فلسفی. من،امّا، می‌خواهم از این مفهوم کلیدی دلالتی در باب جنگ رمضان _ اگر دوست دارید بگویید فلسفه سیاست_ برکشم و خطای راهبردی دشمن را در باب جمهوری اسلامی نشان دهم. 
این گزاره که "جمهوری اسلامی نتیجه ی باور بنیانگذارِ جمهوری اسلامی و شاگردانش به اصالت وجود است " برای من چون روز روشن است. چند و چون در باب آن بماند برای وقت مناسب. من، امّا، می‌خواهم در اینجا فارغ از باورِ بنیانگذارِ جمهوری اسلامی، اصالت وجود را در باب خودِ "جمهوری اسلامی" به کار برم. دلالت اصالت وجود برای مقصودِ کنونی ما چیست؟. بگذارید مقدمه ای بیاورم و زود بگذرم. نتانیاهوی جنایتکار از نوک انگشت تا فرقِ سر در اصالت ماهیت فرو غلطیده است. چنان به جنس و فصل‌های خشک وصُلب ذهنی خود چسبیده که نمی‌توان او را از بُت‌های ذهنی اش جدا کرد. همین جنایت کار، مع الاسف، این طرز تلقی را به ترامپ و مشاورانش نیز منتقل کرد. مقصود اینکه به گمانِ نتانیاهو جمهوری اسلامی ماهیتی دارد به فرد یا افراد معین وابسته که اگر آن فرد از میان برداشته شود _ بویژه اگر رهبر شهید یا فرماندهان شهیدش باشد_ ماهیت جمهوری اسلامی از هم خواهد پاشید. حساب و کتاب‌های این جنایت‌کارانِ پلشت، بر اصالت ماهیت استوار بود. در خیال باطل خود دوره دو روزه ای را برای پایانِ کار جمهوری اسلامی اعلان کرده بودند. غافل اما از اینکه اصالت از آنِ وجود جمهوری اسلامی است نه ماهیت وابسته به افراد. وجودِ جمهوری اسلامی ریشه در خاکِ ایران _ به قدمت ۷ هزار سال _ دارد. این وجودِ کهن و نازنین به رَغمِ همه تلخ و شیرین‌ها، پستی و بلندی ها با ایمان دینی و تفکر توحیدی صیغل خورده است. افراد با شاغولِ وجودِ جمهوری اسلامی سنجیده می‌شوند نه جمهوری اسلامی با ماهیت افراد. مع الاسف عده ای هم در داخلِ کشور پیرو اصالت ماهیت اند و جمهوری اسلامی را با میزانِ افراد می‌سنجند.
نکته ای که دربالا به اشاره و اختصار اوردم نتیجه ای خاص درپی دارد‌. ملا صدرا درجایی گفته است اگر کسی به اصالت ماهیت باور داشته باشد منطقا نمی‌تواند خدا را اثبات کند. او در الهیات چنین گفته است، من امّا در سیاست می‌گویم " پیرو اصالت ماهیت هم کافِر است وهم جنایت کار".

محمد علی عبدالهی
عضو هیأت علمی دانشکده الهیات دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران