گزارش برگزاری سومین نشست از سلسله نشست‌های مجازی «جنگ و دانشگاه مسئولیت‌پذیر» با موضوع محوری «جنگ و سرمایه اجتماعی»

سومین نشست از سلسله نشست های مجازی «جنگ و دانشگاه مسئولیت پذیر» با موضوع محوری «جنگ و سرمایه اجتماعی»، سه شنبه ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، به همت معاونت پژوهش و فناوری دانشکدگان فارابی و با همکاری دفتر هم اندیشی استادان نهاد نمایندگی دانشکدگان با حضور آقای دکتر مرتضی سلطانی، رئیس دانشکده مدیریت و حسابداری دانشکدگان فارابی، به عنوان دبیر نشست و آفای دکتر حسن زارعی متین( عضو هیأت علمی دانشکده مدیریت و حسابداری دانشکدگان فارابی) و آقای دکتر محمدجواد ارسطا ( عضو هیأت علمی دانشکده حقوق دانشکدگان فارابی) به عنوان سخنرانان اصلی برگزار شد و به ارائه دیدگاه های خود در موضوع رابطه جنگ، سرمایه اجتماعی به ترتیب از منظر مدیریتی و حقوقی‑قرآنی پرداختند.

دیدگاه دکتر حسن زارعی متین 
دکتر زارعی متین در آغاز سخنان خود به تفکیک پنج نوع سرمایه پرداخت: سرمایه مالی، انسانی، اجتماعی، روانشناختی و معنوی.
وی با استناد به یک تحقیق جامع، سرمایه اجتماعی را مهمترین چالش پیشروی ایران در افق آینده معرفی کرد.
ایشان تاب آوری را مهمترین مؤلفه سرمایه روانشناختی دانست و تصریح کرد: تحقیقات نشان میدهد سرمایه اجتماعی بر تقویت سرمایه روانشناختی تأثیر مستقیم دارد و مفاهیمی همچون «جامعه تاب آور»، «سازمان تاب آور» و «دانشگاه تاب آور» امروزه در ادبیات علمی جایگاه ویژهای یافته اند.
این استاد دانشگاه، موفقیت در شرایط جنگ و بحران را نیازمند سه رکن اساسی دانست: قدرت سخت، قدرت نرم (که مهمترین عامل آن سرمایه اجتماعی است) و رهبری توانمند و وحدت بخش. وی تأکید کرد: جامعه ای تاب آور است که هر سه رکن را دارا باشد و حتی رهبری نیز نفوذ و کارآمدی خود را از قدرت نرم و سرمایه اجتماعی میگیرد.
وی خاطرنشان کرد، سرمایه انسانی و نخبگی شرط لازم است، اما کافی نیست؛ آنچه شرط کافی را فراهم می‌کند، وجود همدلی، همراهی، ارزش‌ها و هنجارهای مشترک، تعهد و مشارکت داوطلبانه است که همان سرمایه اجتماعی نام دارد. سرمایه اجتماعی می‌تواند پشتیبان قدرت سخت باشد و زمینه را برای عملکرد مؤثر رهبری فراهم آورد."

دیدگاه دکتر محمدجواد ارسطا 
دکتر ارسطا، با تأکید بر ویژگی‌های «جهانی بودن» و «جاودانگی» قرآن، این کتاب آسمانی را منبعی بی بدیل برای تبیین سرمایه اجتماعی در جامعه اسلامی معرفی کرد.
محور سخنان وی بر آیات ۶۰ تا ۶۴ سوره مبارکه انفال متمرکز بود. دکتر ارسطا آیه ۶۳ این سوره را محوری ترین آیه در این زمینه دانست که خداوند خطاب به پیامبر اکرم(ص) می فرماید: اگر تمام ثروت زمین را در اختیار داشتی و خرج میکردی، نمی توانستی میان قلوب مردم الفت ایجاد کنی؛ این خداست که میان دلها الفت برقرار می سازد.
وی این آیه را شاهدی بر این مدعا دانست که سرمایه اجتماعی (الفت میان دلها) امری فراتر از مدیریت و منابع مادی است و ریشه ای الهی دارد. وی در ادامه به مصداق معاصر اشاره کرد: «حضور خودجوش و خستگی ناپذیر مردم در صحنه های مختلف، جلوه ای از این الفت الهی بود.»
ایشان معتقد است که در شرایط حساس کشور، خودِ حضور پرشور و مستمر مردم در صحنه، معنایی فراتر از یک نظرسنجی معمولی دارد و آن را «رفراندومی واقعی» می‌نامند.
وی همچنین به آیه ۶۴ سوره انفال اشاره کرد که خداوند مؤمنان پیرو پیامبر (ص) را در کنار خود قرار میدهد و این را تعلیم مهمی برای تمامی کسانی دانست که پس از پیامبر(ص) در منصب رهبری جامعه قرار میگیرند.

دکتر ارسطا در پایان با تأکید بر ظرفیت های مغفول مانده قرآن در علوم انسانی، خاطرنشان کرد: ما در کنار ثروتی عظیم قرار داریم که با هیچ اندوخته ای در هیچ جای دنیا قابل مقایسه نیست.
این نشست علمی با تأکید بر ضرورت بازطراحی نقش دانشگاه در تقویت سرمایه اجتماعی و بهره گیری از ظرفیت های مدیریتی و قرآنی در شرایط بحرانی به کار خود پایان داد.